Uitbreiding van de Kaaimantaks: de Luxemburgse geïndividualiseerde SICAV in het vizier

De beruchte Kaaimantaks (ook wel de doorkijkbelasting genoemd) heeft een aardschok teweeggebracht in het Belgische fiscale landschap. De taks komt erop neer dat Belgische natuurlijke personen die oprichters of begunstigden zijn van een juridische constructie fiscaal transparant worden belast op de inkomsten die worden ontvangen door de juridische constructie vanaf aanslagjaar 2016 (inkomstenjaar 2015). [1]

De zogenaamde taxshift-wetgeving, goedgekeurd op het einde van het vorige jaar[2], heeft de Kaaimantaks op enkele essentiële punten gewijzigd. De uitbreiding van het toepassingsgebied naar enkele Luxemburgse vennootschapsstructuren verdient in het bijzonder de nodige aandacht. Oorspronkelijk viseerde de Kaaimantaks enkel de zogenaamde Société de Patrimoine Familial (SPF), die veelvuldig werd gebruikt door Belgische rijksinwoners binnen fiscale optimalisatiestructuren. Ingevolge de wetswijziging worden evenwel nieuwe Luxemburgse vennootschapsstructuren in het vizier genomen : de commanditaire vennootschap (la société en commandite simple), de private stichting (la fondation patrimoniale)[3], maar in het bijzonder de geïndividualiseerde SICAV (SICAV dédiées). De wetgever heeft hiermee zonder twijfel recht in de roos geschoten : de kapitalisatiecompartimenten van een Luxemburgse geïndividualiseerde SICAV heeft immers een grote aantrekkingskracht op Belgische rijksinwoners.

Bij wijze van voorbeeld nemen we een Belgische familie die over een vermogen van een aantal miljoen euro beschikt dat wordt belegd bij een Luxemburgse private bank. De vader, de heer Janssens, zijn echtgenote en hun kinderen investeren hun vermogen meer bepaald in een nieuw geïndividualiseerd compartiment van een SICAV dat wordt beheerd door de bank  : een gespecialiseerd investeringsfonds (specialized investment funds, “SICAV-SIF”[4]).

De SICAV-SIF belegt hoofdzakelijk in gemeenschappelijke fondsen teneinde het investeringsrisico te spreiden en de beleggers te kunnen laten genieten van de resultaten van het beheer van de activa. De SICAV-SIF is onderworpen aan de controle van het toezichtsmechanisme (Commission de Surveillance du Secteur Financier, hierna : CSSF). Zij geniet niettemin van een flexibele regelgeving. Een SICAV-SIF mag immers in eender welk type van activa beleggen. Bovendien is zij slechts onderworpen aan een eerder milde spreidingspolitiek (règle de diversification des risques).

Op basis van de uitmuntende resultaten van de beleggingen van het betreffende compartiment gedurende de afgelopen jaren, beslist de familie Janssens om uit de SICAV-SIF te stappen en vragen zij een terugname van hun kapitalisatieaandelen aan de SICAV-SIF. Hierbij realiseren zij een belangrijke meerwaarde. Uitgaande van meerdere voorafgaande beslissingen afgeleverd door de Dienst Voorafgaande Beslissingen blijkt dat een dergelijke meerwaarde in principe is vrijgesteld van belastingen in toepassing van artikel 21, §2 WIB92.[5]

De kapitalisatieaandelen van een Luxemburgse geïndividualiseerde SICAV vielen buiten het oorspronkelijke toepassingsgebied van de Kaaimantaks. Enkel de Luxemburgse SPF[6]werd geviseerd door het Koninklijk Besluit van 23 augustus 2015 dat een exhaustieve lijst van juridische constructies gevestigd in de Europese Economische Ruimte (EER) bevatte. Dit Koninklijk Besluit is echter vervangen door een nieuw Koninklijk Besluit van 18 december 2015[7] dat “de instellingen, entiteiten en vennootschappen beoogd die worden geviseerd door artikel 2, §1, 13°/1, lid 2 WIB92”[8], te weten de entiteiten “waarvan de rechten door één persoon, of meerdere met elkaar verbonden personen, worden aangehouden, in voorkomend geval per afzonderlijk compartiment beschouwd.” De aandelen van (compartimenten van) een Luxemburgse SICAV die worden aangehouden door met elkaar verbonden personen worden voortaan duidelijk geviseerd door de Kaaimantaks. Deze nieuwe lijst is bovendien reeds van toepassing op inkomsten ontvangen door de SICAV-SIF in …. 2015 !

Stel dat het compartiment dat wordt aangehouden door de familie Janssens bestaat uit aandelen en obligaties ter waarde van 20 miljoen euro. Het rendement bedroeg in 2015 5% of 1.000.000 EUR, bestaande uit meerwaarden op aandelen voor een bedrag van 500.000 EUR en dividenden en interesten voor een bedrag van 5000.000 EUR.De SICAV-SIF ontsnapt in principe aan belastingen op haar verkregen inkomsten (dividenden, interesten) en op de meerwaarden die zij realiseert. De familie Janssens zal daarentegen fiscaal transparant worden belast in de personenbelasting op de dividenden en de interesten die werden verkregen door de SICAV-SIF (in dit voorbeeld nog aan een tarief van 25%, sinds 1 januari 2016 aan een tarief van 27%). Zij zullen dus belastingen betalen aan de Belgische fiscus voor een bedrag van 125.000 EUR (25% x 500.000 EUR) De meerwaarden op aandelen worden in principe vrijgesteld in de mate dat zij kaderen binnen het normaal beheer van het privévermogen (artikel 90, 9° WIB92).

Indien de leden van de familie Janssens zouden kunnen aantonen dat de SICAV-SIF een werkelijke economische activiteit uitoefent en dat zij in Luxemburg beschikt over een daadwerkelijke infrastructuur (substance), zouden zij kunnen ontsnappen aan de Kaaimantaks.[9] Vermoedelijk zal dit echter ijdele hoop zijn : volgens de memorie van toelichting kan deze ontsnappingsroute enkel worden toegepast in het geval van transacties die kaderen binnen het normaal beheer van het privévermogen[10].

De meerwaarden die door Belgische natuurlijke personen worden gerealiseerd ingevolge de inkoop van kapitalisatieaandelen van een SICAV-SIF zijn (gedeeltelijk) onderworpen aan belastingen als interest indien de SICAV-SIF meer dan 25% van haar vermogen in bepaalde schuldvorderingen belegt (heffing op het sparen ingevolge artikel 19bis WIB).

Wat indien de Kaaimantaks reeds werd toegepast op de inkomsten ontvangen in 2015 door de SICAV-SIF ?
Zal de familie Janssens een tweede maal worden belast (toepassing van art. 19bis WIB) ingevolge de inkoop van hun aandelen (bijvoorbeeld in 2017) ?

Indien de SICAV-SIF binnen het toepassingsgebied van 19bis WIB92 zou vallen, zou een dubbele belasting naar onze mening kunnen worden vermeden in het geval van een inkoop van aandelen dankzij het nieuwe artikel 21, 12° WIB92 (gewijzigd door de hogervermelde taxshift-wetgeving). Deze bepaling verhindert dubbele belasting in het kader van de nieuwe Kaaimantaks door van belasting vrij te stellen : “inkomsten die zijn toegekend of betaalbaar gesteld door een in artikel 2, § 1, 13°, b), bedoelde juridische constructie en werden verkregen door een oprichter of een derde begunstigde, in het geval en in de mate dat de oprichter of de derde begunstigde aantoont dat deze inkomsten zijn samengesteld uit door de juridische constructie verkregen inkomsten die reeds in hoofde van deze oprichter of derde begunstigde in België hun belastingregime hebben ondergaan”.

Tezamen met de belasting van zogenaamde speculatieve meerwaarden op aandelen en de verhoging van de roerende voorheffing van 25% naar 27% (vanaf 1 januari 2016) verhoogt deze maatregel de belastingdruk op de particuliere belegger en tast zij het rendement van zijn beleggingsportefeuille aan.

---