Na het overlijden van een ouder kunnen erfgenamen geconfronteerd worden met onverwachte obstakels. Zeker wanneer er vermoedens zijn van verdachte geldtransacties vóór het overlijden. In dat geval rijst vaak de vraag: wat kan een erfgenaam doen om mogelijke misbruiken aan te pakken?
Wanneer een ouder overlijdt, wordt de bankrekening doorgaans geblokkeerd tot de erfgenamen hun rechten aantonen. Wettelijke erfgenamen, zoals kinderen, kunnen in die situatie bij de bank terecht voor inzage in de financiële verrichtingen van de overledene. Banken zijn verplicht om deze gegevens tot tien jaar terug te bewaren.
Om toegang te krijgen tot deze gegevens, moeten erfgenamen twee documenten voorleggen: de overlijdensakte en een erfrechtverklaring. Die verklaring bevestigt wie de wettelijke erfgenamen zijn en kan worden opgesteld door een notaris.
In sommige gevallen volstaat een attest van erfopvolging dat kan worden aangevraagd bij de FOD Financiën. Dat is mogelijk wanneer:
- de overledene geen testament heeft opgemaakt;
- er geen huwelijkscontract van toepassing is;
- er geen minderjarige of onbekwame erfgenamen zijn;
- er geen onenigheid is tussen de erfgenamen.
Met de verkregen rekeninguittreksels kunnen erfgenamen nagaan of er ongebruikelijke overschrijvingen hebben plaatsgevonden. Indien blijkt dat er aanzienlijke sommen werden overgemaakt aan derden – bijvoorbeeld een familielid dat toegang had tot de rekening – rust op die persoon de bewijslast om de geldstromen te verantwoorden. Kan die persoon geen geldige verklaring of schriftelijk bewijs van schenking voorleggen, dan kan de erfgenaam terugbetaling eisen. In sommige gevallen kan er sprake zijn van strafbare feiten zoals diefstal.
Wanneer betwiste bedragen het voorwerp uitmaken van een vermeende schenking, is ook de handelingsbekwaamheid van de overledene een cruciale factor. Een geldige schenking vereist dat de schenker wilsbekwaam was. Bij twijfel kan een medisch attest vereist zijn om de geldigheid van de schenking te beoordelen.
Indien de betrokken persoon weigert om de betwiste bedragen terug te betalen, kan de erfgenaam een strafklacht indienen. Het parket onderzoekt dan of er sprake is van misbruik. De erfgenaam kan zich burgerlijke partij stellen en een vergoeding eisen via de correctionele rechtbank.
Ten slotte is het belangrijk te weten dat bedragen die via deze weg teruggevorderd worden, alsnog onderworpen zijn aan erfbelasting. In Vlaanderen gelden de volgende tarieven voor erfbelasting in rechte lijn:
- 3 procent op de eerste schijf van 50.000 euro;
- 9 procent op de schijf tussen 50.000 en 250.000 euro;
- 27 procent op alles boven de 250.000 euro.
Wordt u als erfgenaam geconfronteerd met verdachte geldbewegingen of betwistingen over een nalatenschap?
Bloom Law begeleidt u strategisch bij fiscale geschillen en juridische stappen in het kader van erfenissen. Neem contact op voor een discreet en deskundig advies.
Bron: HLN, 1 augustus 2025, interview met Michel Maus (Bloom Law)
